Rug pull nedir, zincirde nasıl görünür

Kısaca

"Rug pull" (halının altından çekilmesi) bir kripto projesinin arkasındaki tarafın, kullanıcıların parasıyla birlikte projeyi terk etmesini anlatır. Chainalysis bunu şöyle tanımlıyor: DeFi'da yaygın, görece yeni bir sahtekârlık türü; bir projenin geliştiricileri projeyi beklenmedik şekilde bırakır ve kullanıcıların fonlarını da yanlarında götürür.

Rakam olarak: Chainalysis'in 2021 raporuna göre o yıl dolandırıcılık geliri %82 artarak 7,8 milyar dolara çıktı ve bunun 2,8 milyar doları rug pull kaynaklıydı.

Türkiye'den okuyan için ilgili bir ayrıntı: aynı rapora göre 2021'de rug pull ile kaybedilen değerin yaklaşık %90'ı tek bir merkezi borsaya, Thodex'e atfediliyor. Yani terim yalnızca anonim DeFi projelerini değil, kullanıcı parasını tutan merkezi yapıları da kapsayabiliyor.

Zincirde nasıl görünür

Rug pull bir niyet değil, bir işlemdir. Tipik olarak şu hareketlerden biriyle gerçekleşir:

• Likidite çekilir. Havuzdaki LP token'lar yakılır, karşı varlık (ETH veya stabilcoin) alınır, geriye alıcısı olmayan bir token kalır.
• Arz aniden artar. Kontratta duran mint yetkisi kullanılır, yeni basılan tokenler satılır.
• Satış engellenir. Kontrat, alımı serbest bırakıp satışı kilitleyecek şekilde yazılmıştır ("honeypot").
• Kasa boşaltılır. Merkezi bir yapıda, kullanıcı çekimleri durdurulur ve bakiye başka adreslere aktarılır.

Dördü de zincirde iz bırakır: bir işlem hash'i, bir zaman damgası, gönderen ve alan adres. Bu yüzden bir rug pull iddiası kanıtlanabilir bir iddiadır, ve kanıtlanmadan yazılmamalıdır.

Nasıl yazılır, nasıl yazılmaz

Bu ayrım bizim için hem hukuki hem editöryel:

• ❌ "Bu projenin kurucusu insanları kandırdı."
• ✅ "0xabc… adresi 0xtx… işleminde havuzun %98'ini çekti; işlem 2 Eylül 2026 14:12 UTC'de onaylandı."

İkincisi bir olgudur, kaynağı vardır ve zincirden tekrar doğrulanabilir. Birincisi bir isnattır ve kim hakkında olduğu belirsizdir.

Rug pull olmayan şeyler

Her değer kaybı rug pull değildir. Karıştırılan durumlar:

• Fiyatın düşmesi. Bir tokenin değer kaybetmesi tek başına bir hareket değil, piyasa sonucudur.
• Projenin başarısız olması. Ekip çalışmayı bırakmış olabilir; parayı çekmeden bırakmak sahtekârlık değil, başarısızlıktır.
• Sniper'lanma. Lansman anında botların arzı toplaması, projeden bağımsız gerçekleşebilir.
• Hack. Fonun üçüncü bir tarafça çalınması ayrı bir olaydır ve failin projeyle ilişkisi ayrıca gösterilmelidir.

Bu ayrımlar önemli, çünkü ikisi de para kaybettirir ama sorumluluk farklıdır.

CryptoAlpha bunu nasıl kullanıyor

Bir vakayı "rug pull" diye yazabilmemiz için işlem hash'i, blok zamanı ve arşivlenmiş kaynak gerekiyor. Bunlar yoksa vaka "izlemede" kalır. Bir suçlama, doğrulanmadan yayınlanmaz: ve yayınlandıktan sonra da silinmez, yalnızca düzeltilir.