Likidite kilidi nedir, neyi kanıtlar neyi kanıtlamaz

Kısaca

Merkeziyetsiz bir borsada bir token alınıp satılabiliyorsa, arkasında bir likidite havuzu vardır: içinde hem o tokenden hem de karşılık gelen varlıktan (çoğunlukla ETH veya bir stabilcoin) belli miktar bulunan bir kasa. Havuza para koyan kişiye karşılığında LP token verilir.

Uniswap'in kendi dokümanı bu ilişkiyi şöyle tanımlıyor: havuza likidite yatırıldığında sağlayıcının adresine likidite token'ları basılır ve bu token'lar sağlayıcının havuzdaki payını temsil eder. Sağlayıcı parasını geri almak istediğinde bu token'ları yakar ve karşılığında havuzdaki payını alır.

Buradan çıkan sonuç şu: LP token kimdeyse, havuzdaki parayı çekebilecek olan odur. "Likidite kilidi" de tam olarak bunu engellemek için vardır: LP token'lar, belirli bir tarihe kadar geri veremeyecek şekilde bir sözleşmeye kilitlenir.

Kilit neden var

Bir proje token çıkarır, havuza likidite koyar, insanlar almaya başlar. Ekip isterse LP token'larını kullanıp havuzdaki karşı varlığı (ETH'yi) çekebilir. O anda tokenin alıcısı kalmaz ve fiyat sıfıra yakınsar.

Kilit, bu hareketi belirli bir süre boyunca teknik olarak imkânsız hale getirir. Yani kilit bir niyet beyanı değil, bir kısıt olmalıdır.

Kilit iddiası nasıl kontrol edilir

Bir kilit iddiasının doğrulanabilmesi için üç şeyin görünmesi gerekir:

1. Kilit sözleşmesinin adresi. LP token'lar hangi kontrata gönderildi? O kontrat zincirde görünür.
2. Kilitlenen miktar. Havuzdaki LP token'ların tamamı mı kilitlendi, bir kısmı mı? "Likidite kilitli" cümlesi çoğu zaman oranı söylemez.
3. Bitiş tarihi. Kilit ne zaman açılıyor? Bir aylık kilitle iki yıllık kilit aynı cümleyle anlatılıyor.

Bu üçü zincirde okunabiliyorsa iddia doğrulanabilir. Okunamıyorsa iddia doğrulanmamıştır: yanlış olduğu anlamına gelmez, doğrulanmadığı anlamına gelir.

Kilidin kapsamadıkları

Kilit yalnızca havuzdaki likiditeyi bağlar. Bağlamadıkları:

• Ekibin elindeki token arzı. Havuz kilitli olabilir ama ekip cüzdanındaki tokenleri satabilir; bu da fiyatı düşürür.
• Kontratın kendi yetkileri. Sözleşmede yeni token basma (mint) yetkisi duruyorsa, kilitli havuz arz artışını engellemez.
• Kilit süresinin sonrası. Kilit bir tarihte biter. Tarih geçtiğinde kısıt da biter.
• Kilit sözleşmesinin kendisi. Kilit kontratı da bir koddur; denetlenmemiş bir kilit kontratının erken açılabilir bir arka kapısı olabilir.

CryptoAlpha bunu nasıl kullanıyor

İncelemelerimizde likidite kilidi bir sinyaldir, bir onay değil. Kilidin adresi, oranı ve bitiş tarihi zincirden okunabiliyorsa "doğrulandı" diye yazılır; okunamıyorsa "değerlendirilmedi" diye yazılır. Aradaki fark, okuyucunun neye güvenebileceğini belirler.